Kuzey Sınırında Şarap Yetiştirmek – Hayalleri Gerçekleştirme Sanatı

Danimarkalı profesyonel şarap üreticileri arttıkça, Danimarka şarabının da kalitesi gittikçe artıyor. “İklimsel açıdan elverişli bir sınırda şarap yetiştirmek ilginç bir durum,” diyen Danimarkalı bir şarap üreticisi, ürettiği şarapları Japonya’ya ihraç etmek için gerekli izni de almış.

Danimarka’nın merkezi Kopenhag’dan sadece on beş dakikalık bir yolculukla kuzey sınırlarında görülmesi pek de beklenmeyen bir manzarayla karşılaşmak mümkün. Avedøre’ın yeniden yapılanan, çalılıklar ve tarlalarla dolu uzak diyarında daha önce pek de karşı karşıya gelinmemiş bir ekim çalışması var.

Kuzey Sınırında Şarap Yetiştirmek

Kuzey Sınırında Şarap Yetiştirmek

Sık ağaçların gizlediği alanda çok yoğun bir üretim var: sıra sıra dizilmiş, açık yeşil yaprakları ile üç hektarlık bir alana yayılmış olan yaklaşık 9,000 asmanın ekildiği bir alan. Ekim ayının ortalarında üzümler toplanır ve ezilir. Üzümün suyu, mayalanmanın yavaş yavaş başlayacağı büyük, gümüş tanklara dökülür. Üzerinden çok uzun bir zaman geçmeden üzüm şekeri alkole dönüşerek şarabın çeşidine göre Fransız meşe fıçılarına ya da gümüş tanklara konur.

Birçok Danimarkalı ülkelerinde şarap yetişebildiği için şaşkın ama şarap yetiştirmeye olan ilgi gün geçtikçe büyüyor; son on yılda şarap yetiştiriciliği nadir olarak ilgilenilen bir hobi iken Danimarka da bir iş kolu olarak büyümeye başladı. Bugün ülkede ticari anlamda şarap yetiştiriciliği yapan 55 kişi var ve profesyonel şarap yetiştiricileri şimdiden Danske Vingårde (Danish Vineyards) adında endüstriyel bir birlik oluşturdular bile.

“Her geçen yıl daha da hâkim olduğumuz böylesine yeni bir girişimcilik alanında çalışmak çok eğlenceli. Tabii bu alanda başarıya ulaşmak şarap ve şarap üretimine karşı da büyük bir tutku gerektiriyor,” diyor birliğin başkanı Jan Nyholmgaard.

Kuzey sınırında şarap üretimi
Avedøre’da 1999’da kurulan Dansk VinCenter, Danimarka’da kurulan ilk üzüm bağlarından biri. Sadece üç sene önce ‘Nordlund’ adındaki şaraplarının ilk 7,000 şişesini sattılar. Burası da bölgede kendi bağını işleten Torben Andreasen tarafından kuruldu. Her zaman şaraba büyük bir ilgi duyan Torben Andreasen, toprağının bir kısmını yerel bir şarap severle asmalara ayırarak Danimarka’da ilk ticari asma bahçelerinden birini kurdu.

Bugün, önceki ortakları ayrı bir bağa sahipken Torben Andreasen, ailesi ve birkaç yarı-zamanlı çalışanı Dansk VinCenter’ı işletiyor.

“Şarabımızı iklimsel açıdan üretilebilmesi mümkün olan bir yerde üretiyoruz ve bu da her şeyi daha İlginç bir hale getiriyor. Bu işe başladığımızda insanlar Danimarka’da şarap üretmenin mümkün olamayacağını söylüyorlardı ama yanıldıklarını kanıtlayarak 10 yılda her sene 2,000 ila 7,000 şişe şarap ürettik,” diye açıklıyor Torben Andreasen, asmaların arasında sonbahar güneşinin tadını çıkarırken.

Kuzey sınırında şarap üretimi

Kuzey sınırında şarap üretimi

Danimarka iklimine uygun yeni üzüm çeşitleri
Danimarka’da şarap üretiminin artması düşünüleceği gibi iklim değişikliği değil. Bunun nedeni, Danimarka iklimine uygun yeni üzüm çeşitlerinin ortaya çıkması ve bu üzümlerin de erken olgunlaşması.

Dansk VinCenter asıl, Danimarkalı yetiştiriciler arasında geniş çapta kullanılan Rondo kırmızı üzümünden yetiştiriyor. Diğer kırmızı üzüm çeşitleri arasında Nordlund şarabında kullanılan Castel, Regent ve Leon Millot varken ikincil sırada Lillelund şarabı bulunuyor. Bu yıl üzüm bağında az da olsa bazı beyaz üzüm çeşitleri de ekildi, Johanitter, Solaris, Orion, and Zalas Perle. Bunda amaç, beyaz şarap ve köpüklü şarap üretiminde ilerki yıllarda bazı farklı üretimler yapabilmek.

“Birkçok kişi Danımarka’nın köpüklü şarap üretiminde bir gelecek görüyor o yüzden biz de denemeye karar verdik,” diyor Torben Andreasen. Ayrıca Danimarka şarapları ile güney Avrupa’daki kaliteli şarap üreten ülkeleri karşılaştırmada bir mantık göremiyor.

“Şaraplarımızı, onlara ayrıcalık katan tamamen farklı çeşitteki üzümlerden yapıyoruz. Üzüm ekşminde de öncüyüz. Amacımız her sene aynı şarapları üretmek değil, her sene değişik şaraplar yapmak. Sürekli olarak değişik çalışmalar yapıyor,” diyor Torben Andreasen. Torben ve ailesi üzüm bağlarında işin en büyük kısmını üstlenirken – tabii gönüllü üzüm toplayıcıları da hasat zamanı onlara yardımcı oluyor – şarabın üretimi Fransa’da eğitim görmüş deneyimli bir şarap uzmanı tarafından yapılıyor.

Sınırları Aşmak
Dansk VinCenter, hem yurtiçinden hem de yurtdışından gelen ziyaretçilerinde şarap üretimine karşı büyük bir ilgi görüyor. Ziyaretçiler temelde ekim alanlarını, şarap yapım yerlerini gördükten sonra üretim yerinin kendi bağlarından ürettiği 7,000 şişe şarabı ve diğer Danimarkalı üreticilerin ürettiği şarapları görebileceği mahzene inerek şarap tadabiliyor.

Dansk VinCenter’da birçok aktivite daha var: şarap yemekleri, aşçılık sınıfları ve dışardan gelenlerin katılımıyla şarap üretimi, satışı, şarap fıçıları ve tabii şarap üzerine eğitim ve yönlendirme.

“Her şey bu işi yürütebilmek için. İnsan sadece Danimarka şarabını üretip satarak geçinemez o yüzden Danimarkalı şarap yetiştiricileri üzüm bağlarında rehberli turlar düzenleyip dükkânlara götürüyorlar. Üzüm bahçeleri küçük, yerel halk için etkiliklerin temelini ve turizmi sağlayan küçük çaplı turistik etkinliklerdir,” diye açıklıyor Torben Andreasen.

Japonya için 180 şişe
Başkan Danske Vingårde’a göre sadece beş ila on Danimarkalı şarap yetiştiricisi tam zamanlı üretim yapıyor. Kendisi de dört yıllık bir üzüm bağına sahip. Burayı eşi ve kendisi, temizlik şirketlerini sattıktan sonra Funen adasında almışlar. Henüz çok fazla gelişemese de Jan Nyholmgaard projesine inanıyor ve Danimarka şarap üretimi ticaretinin geleceği hakkında olumlu düşünüyor.

Avedøre’dan Torben Andreasen de aynı düşünceye sahip. Birçok üretici gibi şaraplarını Danimarka restoranlarına ve üzüm bağları ziyaretçilerine satıyor ve bunlardan biri de dünyaca ünlü Kopenhag restoranı, Noma. Dansk VinCenter ithalatta da başarı kazandı. Nordlund 2008 şaraplarının ilk serisi Ekim ayında, Tokyo’nun prestijli mağazalarındaki satıcılarından Isetan’a gönderildi.

“Danimarka şarapları hiçbir zaman büyük bir dış ticaret ürünü olmayacak. Danimarka’nın kendine has yemekleri gibi bir ek ürün olarak kalacak. Fakat Danimarka’nın geleneksel ürün algısını biraz daha kırarak farklı ve değişik ürünler ortaya koymayı istiyoruz,” diyor Torben Andreasen.

Danimarkalı Üç Şarap Üreticileri– yurtdışı
Majesteleri Prens Henrik, Château de Cayx Cahors

Prince Henrik

Prince Henrik

Şüphesiz ki Danimarka’da en çok tanınan şarap üreticisi Majesteleri Prens Henrik. Prens, kökleri 15.yüzyıla uzanan, 1974’te Kraliçe Margrethe ve Prens’in refakat ettiği, Fransa’nın Cahors sınırındaki Château de Cayx’dan geliyor.

Prens Henrik şaraba büyük bir ilgi duyduğu için (babası ve dedesi de Cahors’da üzüm yetiştiriyordu), kalesini titizilikle restore ettirerek kalenin kadim ve ünlü üzüm bağlarını tekrar hayata geçirdi.
Adım adım yenilenen üzüm bağlarında, bugün daha çok Malbec üzümü 21 hektarlık bir alanı kaplıyor. Ayırca aslında geleneksel olarak Cahors bağlarında yetiştirilen Merlot, Tannat ve Chardonny çeşitleri de küçük bir ekim alanını kaplamakta.

Prens Henrik, kırmızı şarap olarak Château de Cayx, La royale, Gobelins, Les Marches de Cayx, Le Malbec de Cayx, beyaz şarap olarak La Cigaralle ve rosé şarabı olarak da Le Rosé du Prince de Danemark’ı üretmekte. Prens Henrik, sıklıkla Kraliyet’de düzenlenen resmî törenlerde, doğum günleri ve vaftiz törenlerinde kendi şaraplarını içime sunuyor.


Peter Sisseck, Hacienda de Monasterio Ribera del Duero


Peter Sisseck

Peter Sisseck

Peter Sisseck dünyadaki en iyi şarap üreticilerinden biri ve Dominio de Pingus adlı kült şarabın – en pahalı İspanyol şaraplarından biri – yapımcısı olarak tanınıyor. Peter Sisseck, Pingus adlı şarabının da üretildiği İspanya’nın kuzey batısındaki Ribera del Duero’da geçtiğimiz yıllarda yeni yöntemler ve gelişmeler ortaya koyduğu yerde İspanya’daki şarap üretiminde yeni, küçük çaplı bir devrime imza atmış halde.

Peter Sisseck’in şaraba olan ilgisi ailesi ile bağlantılı. Bordeaux’nun elli yıla yakın bir süredir oldukça saygı duyulan şarap üreticisi amcası Peter Vinding-Diers’ın yanında aldığı çıraklık eğitimiyle hikâyesi başlıyor.

Kopenhag’da tarım bilimleri üzerine aldığı eğitimi bitirip hem Avrupa’daki hem de Amerika’daki üzüm bahçelerinde çalıştıktan sonra Peter Sisseck, 1990’da İspanya’ya yerleşip hala yönetmekte olduğu Hacienda de Monasterio üzüm bahçelerinde göreve başladı.

Ribera del Duero’da Hacienda de Monasterio’daki görevinde Peter Sisseck’in hayali olan kendi şarabını üretme fikri gerçeğe dönüşerek, 1995 yılında, Ribera del Duero bölgesindeki La Horra’nın 4.2 hektarlık alanında Tempranilla üzümlerinden Pingus adlı (isim Peter Sisseck’in takma ismi olan ‘Ping’den geliyor) şarabını üretmeye başladı.

O zamandan beri Peter Sisseck düzenli olarak Dominio de Pingus taraflarından tarla alıyor ve bugün, 100 yıldan fazla bir geçmişi olan La Horra ve micro cuvée Amelia’dan Flor de Pingus şarabını üretiyor.
Birkaç oratağıyla beraber Peter Sisseck, Duero bölgesinde farklı projeler yönetiyor ve PSI, Quinta Sardonia ve Q2 Sardonia gibi şaraplar üretiyor.

Hans Vinding-Diers, Tenuta di Argiano Toscana


Hans Vinding-Diers

Hans Vinding-Diers

Danimarkalı efsanevi şarap üreticisi Peter Vinding-Diers (Peter Sisseck’in kuzeni) Hans Vinding-Diers da aslında tamamen farklı bir yönde ilerlemek, tiyatro yönetmeni olmak istemesine rağmen dünyaca ünlü şaraplar üretme işine girmiş.

Hans Vinding-Diers, ortağı kontes Noemi Marone Cinzano’nun sahip olduğu ünlü Brunello üzüm bahçesi Tenuta di Argiano’nun üzümlerinden şaraplarını üretiyor. Aynı zamanda Fransa, İspanya, Portekiz, Macaristan, Güney Afrika, Avusturalya, Arjantin, Şili ve Uruguay gibi ülkelerde de şarap üretiyor.

Bugün ortağı ile beraber Patagonya’da, üzümleri 1930’lara kadar uzanan bir tarihle üzümleri olan şarap dükkanı alarak odağını Arjantina’ya çevirmiş durumda. Üzüm bağında temelde kırmızı şarap olarak bodega Noemia, J. Alberto ve Malbec ile beraber A Lisa üretiliyor. İtalyan iş arkadaşı ve dostuyla Patagonya da Pinor Noit projesine de başlamış – Bodega Chacra.

Editör, Çevirmen : Özge Mete
Orta Doğu Teknik Üniversitesi
Tarih/Yüksek Lisans