Klaus Rifbjerg ( Danimarkalı Yazarlar )

Doğum yılı 1931, savaş sonrası edebiyatı ile kültürel eleştirinin başlıca figürlerinden biridir ve özellikle 1960’ların başında Danimarka modernizminin öncüsü olduğu lirik şiirlerin yeniden yapılandırıcısıdır.

Eseri hem başlık sayısı ve tür çeşitliliği, hem de etkin üretken enerji ve mükemmel dilsel yaratıcılığıyla nitelenen anlatım şekilleri açılarından çok kapsamlıdır.

Klaus Rifbjerg ( Danimarkalı Yazarlar ) Foto: Morten Holtum

Klaus Rifbjerg ( Danimarkalı Yazarlar ) Foto: Morten Holtum

Benliği ve hisleri, yabancılaşan bir madde gerçekliğine karşı test eden, Konfrontation (1960, Yüzleşme) başlıklı şiirlerin koleksiyonu şair Rifbjerg için bir dönüm noktasıdır ve aynı zamanda 1960’ların “anlaşılmaz” modernizminin başlangıcıdır. Ardından muhteşem çağrışımsal şiir Camouflage (1961, Kamuflaj) çıkmıştır, ancak 1965’te Amagerdigte (Poems from Amager) kitabında, Rifbjerg çoktan yeni bir sadeliğe doğru ilerliyordu.

Buna rağmen son Kandestedersuite (1994, Kandesteder Suite) şiirinde, Rifbjerg kendi erken modernizm tekniğini kullandı. Düzyazıda ise, kendi kişisel gelişimine ve cinselliğine kötü bir başlangıç yapan bir nesil hakkında olan Den kroniske uskyld (1958, Kronik Masumluk) romanıyla, kendine hem kışkırtıcı hem de skandal bir yazar imajı yarattı.

Den kroniske uskyld romanı o zamandan beri bir klasik haline gelmiştir ve sonraki kurguların çoğunda tekrar ortaya çıkan ergenlik temasının Rifbjerg’ün eserindeki ilk açık belirtisidir.

Kısa öykülerin koleksiyonu olan Og andre historier (1964, and other stories) aynı tema çeşitliliğine sahiptir, ancak aynı zamanda düz yazı modernizmine kararlı bir girişimdir. Sonraki romanlardan itibaren ise Freudian’dan esinlenilmiş Operaelskeren (1966, The Opera Lover) ve Anna (jeg) Anna (1969, Anna (I) Anna) romanları özel olarak değinilmeye layık eserlerdir.

1970’lerde ve 1980’lerde Rifbjerg, birçok kitabında kurgunun karma bir şekline ve gerçekliğin saldırgan tanımlamalarına hevesle girişmiştir ki bu girişim hem onun hem de okuyucularının zihnini açmıştır. Özellikle televizyon drama alanında bir oyun yazarı olan Rifbjerg bu alanda da üretken olmuştur.

Başta Information gazetesi ve ardından Politiken gazetesinde kültür üzerine bir edebiyat eleştirmeni ve yazar olan, ayrıca 1959-63 yıllarında Vindrosen dergisinin editörü olan Rifbjerg, Gyldendal yayınevinin yöneticisi olduğu yıllarda daha da pekiştirilmiş olan, Danimarka kültür hayatında önemli bir yer elde etmiştir. (1984-92)

Johan de Mylius, Gyldendal Leksikon

Editör, Çevirmen : Burcu Kütük
İstanbul Üniversitesi
İngiliz Dili ve Edebiyatı